CÔNG TY TNHH DỊCH THUẬT CHUYÊN NGHIỆP QUỐC TẾ (INTER-PROTRANS)

Tin Tức Ngành

VIỆC ‘DỊCH’ SHAKESPEARE SANG TIẾNG ANH HIỆN ĐẠI CÓ LÀM GIẢM ĐI TÍNH VĨ ĐẠI CỦA NÓ KHÔNG?

06/08/2021

Một cuộc náo động đã xảy ra sau khi có thông tin cho biết tại Lễ hội Shakespeare Oregon (OSF) - lễ hội sân khấu thường niên hơn 80 năm tuổi của miền nam Oregon - sẽ ủy quyền cho các nhà viết kịch “dịch” tất cả các vở kịch của Shakespeare sang tiếng Anh hiện đại.

Dự án đã “đem về” hàng tấn lời chế nhạo từ các giáo sư nghiên cứu tác phẩm của Shakespearean, các nhà nghệ thuật và những người khác, những người có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của các tác phẩm gốc của Shakespeare, những người không ưa bất kỳ nỗ lực nào làm “ngu dốt” đi ngôn ngữ của họ.

Giám đốc phát triển văn học và nghệ thuật của OSF, ông Lue Douthit và Giám đốc nghệ thuật của OSF, ông Bill Rauch khẳng định rằng OSF đang thực hiện một thử nghiệm táo bạo, chứ không hề cố xuyên tạc. Tuy nhiên, một làn sóng phẫn nộ đã xuất hiện sau khi  Douhit cố tình thông báo việc cải biên này sẽ "kết thúc sự nghiệp" cho những người có liên quan đến các tác phẩm của Shakespeare.

Là một nhà giáo dục và là người yêu thích kịch của Shakespeare, tôi vẫn cam kết giữ giá trị của việc trình bày các vở kịch của Shakespeare bằng ngôn ngữ gốc của họ. Tôi yêu cầu sinh viên của mình đọc các vở kịch của Shakespeare gốc và thông qua công việc của tôi trong Dự án Thế giới Shakespear, tôi đã chứng kiến sinh viên chưa tốt nghiệp ở những nơi như Uganda, vùng nông thôn Ấn Độ và Buenos Aires nhiệt tình hưởng ứng thử thách ..

Tuy nhiên, sự phẫn nộ đối với dự án hiện đại hóa mới của OSF là sai lầm. Tổ chức này- vốn nổi tiếng với việc thử nghiệm - chỉ đơn giản là tham gia vào quá trình nhào nặn, pha trộn và điều chỉnh các tác phẩm gốc của Shakespeare đã kéo dài trong nhiều thế kỷ qua.

Shakespeare For Dummies?

Trong số những người chỉ trích dự án mới có Giáo sư James Shapiro của Đại học Columbia, một học giả nổi tiếng trong nghiên cứu Shakespeare, người cho rằng “bằng cách thay đổi ngôn ngữ theo cách hiện đại hóa này… nó chỉ không lột tả hết được những ý nghĩa cũng như sự phấn khích và chất lượng say mê của ngôn ngữ trong [bản gốc]. ”

Đầu tháng này, trước các khán giả tại nhà hát Shakespeare’s Globe, ông ấy cho biết thêm, “Đó là một ý tưởng cực kỳ sai trái”.

Tuy nhiên, đáng chú ý là Shapiro (cùng với nhiều người khác) đã có những phản ứng khá khác với bản dịch của một văn bản cổ điển khác. Khi người đoạt giải Nobel, ông Seamus Heaney viết lại Beowulf năm 1999, Shapiro đã viết trên tờ The New York Times như sau:

Những tác phẩm viết lại như thế này làm tăng giá trị vào một bản dịch, thực hiện được điều mà trước đây dường như là không thể: tạo nên một bản kết xuất trung thực đồng thời là một bài thơ nguyên bản và hấp dẫn theo đúng ý nghĩa của nó.

Trong trường hợp này, ít nhất, tài năng của Heaney dường như đã vượt qua sự phản đối của Shapiro đối với khái niệm này.

Các nhà viết kịch mà OSF đã giao nhiệm vụ “hiện đại hóa” ngôn ngữ trong các tác phẩm của Shakespeare có thể đạt được hoặc không đạt được sự uy nghiêm như Seamus Heaney’s Beowulf. Nhưng vì bất cứ lý do gì, việc thay đổi ngôn ngữ của Shakespeare vẫn là một điều tối kỵ, trong khi việc thiết lập, dàn dựng và khái niệm lý thuyết cho các vở kịch của ông là được xem là một sự đổi mới.

Ví dụ như vở diễn rạp có vé đang hot nhất ở Anh vào thời điểm hiện tại là vở diễn Hamlet của diễn viên Benedict Cumberbatch, một vỡ diễn cũng hứng chịu phản ứng phẫn nộ tương tự khi mở đầu bằng bài hát nổi tiếng “To Be or Not to Be”, thay vì “Who’s there?” như mọi lần. Khi kết thúc buổi diễn thử, vở kịch đã trở về như cũ. Tuy nhiên, khán giả của Cumberbatch hầu như không lên tiếng gì về việc nhà sản xuất bổ sung các đạo cụ hiện đại, chẳng hạn như máy quay đĩa.

Trong khi đó, Nhà hát London’s Young Vic hiện đang trình diễn một phiên bản gai góc hơn của vở Ăn miếng trả miếng (tên tiếng Anh: Measure for Mesure) của Shakespeare, với hàng chục con búp bê bơm hơi khỏa thân, đúng về mặt giải phẫu học. Giống như máy quay đĩa trên phim trường Hamlet, khán giả sẽ không ý kiến gì về những con búp bê, cũng như về màn hình video được sử dụng trong buổi biểu diễn.

Nhưng khi nói đến việc thay đổi ngôn ngữ - thì sự phản đối lại xuất hiện, xuất phát từ những lo ngại rằng nó sẽ khuyến khích các loạt phim như Shakespeare for Dummies (tạm dịch:Shakespeare chỉ dành cho Kẻ ngốc) hoặc No Fear Shakespeare (tạm dịch: Tác phẩm của Shakespeare không hề đáng sợ), sẽ trình bày các tác phẩm Shakespeare nguyên bản liền kề với thứ mà các biên tập viên gọi là “ngôn ngữ mà người Anh hiện đại dùng. "

Việc xuất hiện những dự án như vậy cũng dễ hiểu. Tác phẩm của Shakespeare nổi tiếng là quá phức tạp với nhiều tầng ý nghĩa, rất khó để người bình thường có thể dễ dàng hiểu được.

Đồng thời, cũng có nhiều dự án đáng chú ý đã đưa những vở kịch của Shakespeare đến với cả những khán giả khó tính nhất. Như Shakespeare Behind Bars (tạm dịch: Phía sau song sắt cùng các tác phẩm của Shakespeare) của Curt Tofteland, mang đến cho tù nhân cơ hội trình bày các vở diễn tác phẩm của Shakespeare với thời lượng đầy đủ, trong khi dự án Shakespeare’s Heartbeat (tạm dịch: Cùng chung nhịp đập với Shakespeare) của nghệ sĩ Kelly Hunter (từng trực thuộc công ty Royal Shakespeare) sử dụng kịch Shakespeare làm nền tảng cho các trò chơi được thiết kế cho trẻ em mắc chứng tự kỷ.

 HÃY TIẾP TỤC NÀO!

Cần lưu ý rằng OSF không hề có kế hoạch thay thế các văn bản gốc của Shakespeare trong lúc quá trình trình diễn các tác phẩm hoàn chỉnh kinh điển của Shakespeare đang diễn ra, và quá trình nãy cũng sẽ tiếp tục diễn ra trong thập kỷ tới.

Trong khi OSF hy vọng rằng các phiên bản được ủy quyền mới của các tác phẩm của Shakespeare sẽ được trình diễn ở Oregon và các nơi khác, họ cũng giữ cam kết trình bày các tác phẩm thông thường, mặc dù cũng thường xuyên bị chỉnh sửa và cắt giảm..

Như Shapiro và nhiều người khác thừa nhận, các tác phẩm thuộc Shakespeare đã được thay đổi, viết đi viết lại nhiều lần kể từ khi vở kịch được trình chiếu lần đầu tiên dưới triều đại của Elizabeth Tudor và James Stuart.

Trong thời kỳ Trung hưng Quân chủ Anh, vở Vua Lear được viết một cái kết có hậu. Gần đây, bộ phim Scotland, Pa (2001) chính là tác phẩm Macbeth được hiện đại hóa, lấy bối cảnh tại một nhà hàng thức ăn nhanh. Tác phẩm Henry IV cũng được biến hóa trở thành những tên trai bao ở Oregon trong bộ phim My Own Private Idaho của Gus Van Sant năm 1991. Ngay cả bộ phim nổi tiếng mới đây của Justin Kurzel, Macbeth cũng mở đầu bằng twist (giải nghĩa: nút thắt, tình huống trong phim): đám tang của đứa trẻ mới biết đi của Macbeth.

Các tác phẩm chuyển thể hay nhất - West Side Story (Câu chuyện phía Tây), vở nhạc kịch Kiss Me, Kate (tạm dịch: Hôn anh đi, Kate!) và bộ phim Nhật Bản Throne of Blood (tạm dịch: Vương quyền đẫm máu) - đều cuốn hút. Còn các tác phẩm tồi tệ, ngớ ngẩn và không may - Romeo và Juliet: Sealed with a Kiss (tạm dịch: Nụ hôn của Hải cẩu)Animal Planet’s Romeo and Juliet: A Monkey’s Tale (tạm dịch: Thế giới động vật của Romeo và Juliet: Chuyện tình loài khỉ) - thì thất thế.

Như nhà thơ Andrew Marvell từng nói, có “đủ không gian và thời gian” cho bất kỳ số lượng bản chuyển thể và lặp lại nào của Shakespeare.

Trong khi ngôn ngữ gốc của Shakespeare rất phong phú và hấp dẫn, giống như Cleopatra, “tuổi tác sẽ không làm héo mòn nó”. Thử nghiệm viết lại của OSF cũng vậy.

  • Skype Me™!

    Tư vấn 1
    (+84) (028) 39.111.959

Hổ trợ trực tuyến